ANKARA VALİLİĞİ
KARAYOLU YOLCU TAŞIMACILIĞI
YÖNERGESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Hukuki Dayanak
Amaç
Madde 1 – Bu Yönergenin amacı, Ankara Valiliğinin sorumluluk alanına giren karayolu yolcu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını, sorumluluklarını belirlemek ve denetimini sağlamaktır.
Kapsam
Madde 2 – Bu Yönerge, taşıma mesafesine bakılmaksızın il sınırları içerisinde yapılan yolcu taşımaları ile 100 km. mesafedeki şehirlerarası yolcu taşımaları hakkında Ulaştırma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelik yürürlüğe konuluncaya kadar;
İlgili il ve ilçe trafik komisyonlarıyla işbirliği yapılmak suretiyle taşıma mesafesine bakılmaksızın Ankara il sınırları içerisindeki kamuya açık karayolunda otobüs ile yapılan düzenli yolcu taşımaları ile mesafesi Ankara’ya 100 km.ye kadar olan şehirlerarası yolcu taşımalarını ve bu hususta yolcu taşımacılığı acenteliği faaliyeti yapanlar/yapacak olanlar ile taşıma işlerinde çalışanlarla taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Özel otomobiller ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar, genel ve katma bütçeli dairelerle il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait taşıtlarla yapılan ticari olmayan taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, lastik tekerlekli traktör1erle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu yönerge kapsamı dışındadır.
Ayrıca, Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) sorumluluğunda olan mücavir alan içerisindeki yolcu taşımaları Büyükşehir Belediyesince, Ankara iline bağlı ilçe ve beldelerin belediye mücavir alanları içerisindeki yolcu taşımaları ilgili belediyelerce, Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile belediye mevzuatı dikkate alınarak düzenlenir.
Hukuki Dayanak
Madde 3 – Bu Yönerge; 19.07.2003 tarih ve 4925 Sayılı "Karayolu Taşıma Kanunu” ile 25.02.2004 tarih 25384 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Karayolu Taşıma Yönetmeliği” ve bu Yönetmelikte muhtelif tarihlerde yapılan değişiklikler dikkate alınarak hazırlanmıştır. 2918 Sayılı Karayolu Trafik Kanunu hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Madde 4 – Bu Yönergede geçen;
Bakanlık: Ulaştırma Bakan1ığı’nı,
Valilik: Ankara Valiliği’ni,
Yetkili İdare: Ankara Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’nü
İl ve İlçe Trafik Komisyonu: 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği’ne göre; il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu`na bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan İl Trafik Komisyonunu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı komisyona da İlçe Trafik Komisyonunu,
UKOME: 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu doğrultusunda hazırlanarak uygulamaya konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nde belirtilen, belediyelerin ilgili daireleri ile ilgili diğer kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin oluşturduğu komisyonu,
Kanun: 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nu
Yönetmelik: Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ni,
Acente: Bu Yönerge ile yetkilendirilen taşımacıların yolcu biletlerini bir sözleşme mukabilinde düzenleyen gerçek/tüzel kişileri,
Ara Durak: Bu Yönergeyle düzenlenen yolcu taşımacılılığında kalkış noktası ile varış noktası arasında bulunan ve yolcu indirilip bindirilmeye elverişli yeri,
Kamu Hizmeti Sözleşmesi: Kamuya yeterli ulaştırma hizmeti sunulması amacıyla, Valilik ile belge sahipleri arasında yapılan sözleşmeyi,
Kamu hizmeti yükümlülüğü: Herhangi bir yetki belgesi sahibinin normal ticari şartlarda/ölçülerde üstlenemeyeceği, ancak, kamuya yeterince ulaştırma hizmeti verilmesi amacıyla Valiliğin talimatı üzerine yerine getirilmesi gereken yükümlülüğü,
Karayolu: Trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, yol, otoyol, köprüler ve benzeri yapı ve alanları,
Mesleki saygınlık: Ticari alanda ve mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamayı,
Mesleki yeterlilik: Mesleğin icrası ile ilgili eğitim, bilgi, beceri ve donanıma sahip olmayı,
Mesleki yeterlilik eğitimi: Bu yönerge kapsamındaki faaliyetlerle ilgili bir mesleki yeterliliğin kazandırılması amacıyla verilecek eğitimi,
Mesleki yeterlilik belgesi: Bu yönerge kapsamındaki faaliyetlerde bulunanların, yine bu Yönergede öngörülen mesleki yeterlilik eğitimini Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği çerçevesinde alan ve/veya yapılacak olan sınavlarda başarılı olanlara verilecek belgeyi,
Otobüs: Motorlu araç trafik belgesi ile motorlu araç tescil belgelerinde otobüs olarak tanımlanan motorlu taşıtı,
Öz mal taşıt: Gerçek veya tüzel kişi adına tescil edilmiş ve motorlu araç trafik belgelerinde kayıtlı taşıtları,
Sözleşmeli taşıt: Noterden yapılmış bir taşıma geliri paylaşımı veya kira sözleşmesine dayanılarak, kiralayanın kendi unvan ve sorum1uluğu altında çalıştıracağını beyan ettiği başkasına ait taşıtları,
Sürücü: Karayolunda motorlu veya motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişiyi,
Şehir içi taşıma: Belediye sınırları ile mücavir alanı dahilinde yapılan taşımaları,
Taşıma hattı: Düzenli yolcu taşımacılığında taşımanın yapıldığı kalkış noktası ile varış noktasındaki yerleşim yerlerini,
Taşıma güzergahı: Taşımanın başladığı kalkış noktasından bittiği varış noktasına kadar ara duraklar da dahil takip edilen yolu,
Yetki belgesi: Ankara il sınırları içindeki bir yerleşim noktasından başlayan ve mesafesi 100 km. yi geçmeyen şehirlerarası taşımalar ile mesafesine bakılmaksızın Ankara il sınırları içindeki yerleşim noktaları arasında düzenli yolcu taşımacılığı yapan/yapacak olan taşımacılar ile bu hususta acentelik yapacak kişi ve kuruluşlara ilgili İdarece Valilik adına düzenlenen belgeyi,
Ücret tarifesi: Bu Yönerge kapsamındaki düzenli yolcu taşımalarında taşımacı tarafından hazırlanarak idareye onaylatılan ve belirli süre dahilinde uyulması zorunlu olan belgeyi,
Yolcu bileti: Taşımacı ile yolcu arasında yolcunun taşınması hususunda yükümlülük içerecek nitelikte belirli şekil ve şartları kapsayacak nitelikte zorunlu olarak akdedilerek yolcuya verilen belgeyi,
Yolcu terminali: Yolcuların ve beraberindekilerin korunma, haberleşme, ulaşım, tuvalet ve benzeri ihtiyaçları ile yolcu biletinin düzenlenebileceği, otobüslerin yolcu indirip bindirmek için elverişli halde inşa edilmiş yapı veya tesisi,
Zaman tarifesi: Düzenli taşımalarda taşıma faaliyetlerini zaman yönünden düzenleyen ve uyulması zorunlu olan belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Taşıma Faaliyetlerinde Genel Kural ve Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu
Taşıma Faaliyetlerinde Genel Kural
Madde 5 – Bu Yönerge kapsamındaki yolcu taşımacılığı faaliyetleri, ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en aza indirilecek şekilde, genel sağlık, fert, toplum ve çevre sağlığı i1e güvenliğini olumsuz yönde etkilemeyecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.
Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu
Madde 6 –
a) Ankara il sınırları içindeki bir yerleşim noktasından başlayıp, 100 km.yi geçmeyen diğer bir il sınırları içindeki yerleşim noktasında sona eren şehirler arası yolcu taşımacılığı faaliyetleri ile, mesafesine bakılmaksızın Büyükşehir Belediyesi mücavir alanı içindeki UKOME sorumluluk alanına giren taşımalar hariç olmak üzere Ankara il sınırları içindeki yerleşim noktaları arasında düzenli yolcu taşımacılığı faaliyetlerinin yapılabilmesi için idareden (Y) Yolcu Taşımacılığı Yetki Belgesi ile bu hususta acentelik faaliyeti yapılabilmesi için (FY) Acentelik Yetki Belgesi alınması zorunludur.
b) Yetki belgesi alınabilmesi için bu Yönergenin 9. Maddesinde belirtilen genel şartlar ile l0. Maddesinde belirtilen özel şartlara sahip olunması şarttır.
Yetki Belgesi ile Taşıma Hatlarının Sınırlandırılması
Madde 7 – Yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunacak taşımacı ve bunlara ait taşıtların sayısı, yolcu potansiyelinin durumu, haksız rekabetin önlenmesi, kamu yararı gözetilerek atıl kapasitenin ve kaynak israfının önlenmesi, güvenlik veya benzeri nedenlerle il, ilçe trafik komisyonları ve UKOME ile iş birliği yapılmak suretiyle İdarece, yolcu taşımacılığı yetki belgesinde, taşıt sayılarında ve/veya kapasitelerinde, taşıma hatlarında/güzergahlarında, plaka tahdidi de dahil olmak üzere sınırlamalar, kısıtlamalar, yeni düzenlemeler getirilebilir.
Taşıma Hizmetinin Sürekliliği ve Engellenmemesi
Madde 8 –
a) Yolcu taşımacılığı ve acentelik yetki belgesi sahipleri, yetki belgesi kapsamındaki iştigal alanlarına giren hizmetlerini, hizmetin ifasını imkansız kılan yasal mücbir sebepler dışında yapmaktan kaçınamazlar. Ayrıca, bu hizmetlerden ayırım yapılmaksızın herkesin yararlandırılmasını ve hizmetin sürekliliğini sağlamak zorundadırlar.
b) Taşımacılık ve acentelik hizmetleri, hizmeti üstlenenler veya üçüncü şahıslar tarafından engellenemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yetki Belgesi Almanın Şartları ve Esasları
Yetki Belgesi Almanın Genel Şartları
Madde 9 – Yetki belgesi alabilmek için;
a) Gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olmaları,
b) Tüzel kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş ve Türk Ticaret Siciline tescil edilmiş olmaları,
c) Gerçek kişilerde sahip ve/veya temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin, anonim şirket statüsündeki tüzel kişiliklerde, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdür ile temsil ve ilzama yetkili yönetici1erin,
Diğer şirket statüsündeki tüzel kişiliklerde; tüm ortakların ve bu tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin,
Taşıma kooperatiflerinde, yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile kooperatifi temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin,
Kaçakçılık, dolandırıcılık, dolanlı iflas, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı, kaçak insan taşımacılığı veya ticareti, hırsızlık, rüşvet, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ile 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleri ile Mücadele Kanununa giren suçlardan hürriyeti bağlayıcı ceza ile hükümlü bulunmamak, ticari alanda ve mesleğin icrası ile ilgili konularda kötü şöhret sahibi olmamak suretiyle mesleki saygınlığa sahip olmaları,
d) Taşımacıların ve acentelerin, kanunla kurulmuş olan esnaf ve sanatkarlar odalarına, ilgili ticaret odalarına veya ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı olmaları,
e) Gerçek kişinin kendisi, tüzel kişiliği temsile yetkili yöneticisi veya yönetim kurulu üyelerinden birisi, sürücü, bilet satış görevlisi, bu Yönergede geçen mesleki yeterlilik eğitimini almaları ve eğitim sonunda yapılacak sınavı başarıp mesleki yeterlilik belgesini almaları,
şarttır.
Yetki Belgesi Almanın Özel Şartları
Madde 10 – Taşımacılık ve Acentelik Yetki Belgesi almak üzere başvuranların;
a) Gerçek kişilerde, kendi adına kayıt ve tescil edilmiş sürücüsü dahil en az 9 (dokuz) koltuk kapasiteli bir adet öz mal, kooperatifler dahil tüzel kişiliklerde ise, kooperatif veya tüzel kişilik adına kayıt ve tescilli sürücüsü dahil toplam en az 30 (otuz) koltuk kapasitelik öz mal taşıta/taşıtlara sahip olunması,
b) Taşımacılar ve acenteleri, seferlerin başladığı yerler ile ara duraklarda bu Yönergenin 48. maddesinde tanımlanan kalkış–varış yeri ve yolcu terminalinden durumlarına uygun görülen bir yerin kullanım hakkına münferiden veya müştereken sahip olunması,
c) Taşımacılık yetki belgesi alınması ile yeni taşıma hattı ilavesinde, merkezi adresin bulunduğu il valiliği / ilçe kaymakamlığı ile ara duraklarda dahil varış noktasındaki il valiliği / ilçe kaymakamlığı veya UKOME’ nin uygunluk görüşünün temin edilmesi,
d) Taşıma hattındaki genel taşıt yoğunluğu ile bu Yönerge kapsamındaki yolcu taşımacılığında kullanılan taşıt sayılarına göre İdarece istenilmesi halinde taşıt ilavesi talepleri için de kalkış ve varış yeri uygunluk görüşünün temin edilmesi,
e) (FY) acentelik yetki belgesi için bilet satışına elverişli müşterek veya müstakil bir büroya sahiplik belgesi veya bu büronun kullanım hakkına sahip olunduğunun belgelenmesi,
f) (FY) acentelik yetki belgesi için, en az bir (Y) türü yetki belgesi sahibiyle usulüne uygun olarak acentelik sözleşmesinin ibrazı,
şarttır.
g) (FY) yetki belgesi sahipleri en fazla 10 (on) “Y” türü yetki belgesine haiz taşımacı ile acentelik sözleşmesi yapabilirler.
Yetki Belgesi Almak İçin İbrazı Zorunlu Belgeler
Madde 11 – Yetki Belgesi almak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin;
a) Başvuru dilekçesini,
b) Bu Yönergenin 9. Maddesinin (c) bendinde belirtilen kişilerin nüfus cüzdanı örnekleri, Cumhuriyet Savcılığından alınmış adli sicil kaydı belgeleri ile temsil ve ilzama yetkili olanlarının noterden onaylı imza sirkülerini,
c) Gerçek kişilerde esnaf odası sicil kaydı, tüzel kişiliklerde ticaret odası belgesi, kuruluş ve daha sonra yapılan değişikliklere ilişkin ticaret sicili gazeteleri örnekleri,
d) Taşıtlara ilişkin motorlu araç trafik ve tescil belgesi örneklerini,
e) Taşımada kullanacak taşıtlara ait “Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası" ile “Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası” poliçelerinin aslını,
f) Talep edilen yetki belgesi türü ile ilgili bu yönergenin 10. maddesinde istenilen belgeleri,
g) Taşımacı veya acentecilik faaliyetini belirtir vergi mükellefiyet kaydını,
h) Acentelik yetki belgesi için en az bir taşımacı ile usulüne uygun yapılmış acentelik sözleşmesini,
ı) Yetki belgesi ve taşıt kartı ücretlerinin ilgili hesaba yatırıldığına dair belgeyi,
idareye vermeleri şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kullanılacak Taşıtlar ile Taşıtlarda Aranacak Şartlar
Taşımalarda Kullanılacak Taşıtlar
Madde 12 – Taşımalarda sürücüsü dahil 9 (dokuz) koltuk kapasitesinden düşük taşıtlar kullanılamaz.
a) Yetki belgesi alınabilmesi için asgari kapasite için gerekli öz mal taşıtlar, ilk başvuru ve faaliyeti süresince 19 (ondokuz) yaşından büyük olamaz. Ancak, yetki belgesine kaydedilecek diğer taşıtlar için yaş şartı aranmaz.
b) Sözleşmeli taşıtlar öz mal taşıt sayısının 3 (üç) katını geçemez. Ancak, 31.12.2008 tarihine kadar öz mal taşıt sayısının 4 (dört) katına kadar sözleşmeli taşıt kaydedilebilir.
c)Teknik/fenni muayeneleri yapılmamış veya süresi geçmiş taşıtlar yetki belgelerine kaydedilmez.
Taşıtların Sadece Kendi Unvanını Taşıyan Yetki Belgelerine Kayıtlı Olma Zorunluluğu
Madde 13 – Gerçek ve/veya tüzel kişilerin adlarına kayıtlı taşıtlar, herhangi bir yetki belgesine kayıtlı ise, bir başka yetki belgesi sahibinin / sahiplerinin taşıt belgesine kayıt ettirilmek için beyan edilemez. Ancak, kendi unvanı altında taşımada kullanılmayan araçlar bir başkasının belgesine sözleşmeli olarak kayıt edilebilir.
Taşıtlarda Belge Sahibinin Unvanının veya Logosunun yazılı olması ve Boyun Korsesi bulundurma zorunluluğu
Madde 14 –
a) Yetki belgesi sahibi gerçek kişi / tüzel kişiler, faaliyetlerinde kullanacakları özmal ve sözleşmeli taşıtların en az iki yerine kendilerini tanıtan logo, amblem vb. işaretleri idareye beyan edip yazdırmak zorundadırlar.
b) Aynı kısa unvan ve logo, amblem ve benzeri işaretler birden fazla gerçek ve tüzel kişilerce veya kooperatiflerce kullanılamaz.
c) Taşıtlarda ilk yardım ihtiyacında kullanılmak amacıyla her 10 kişi için en az bir adet boyun korsesi bulundurulması zorun1udur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Sorumluluk, Yükümlülük ve Haklar
Yetki Belgesi Sahiplerinin Sorumluluğu
Madde 15 – Bu Yönerge kapsamındaki yolcu taşımaları, taşımacılık, trafik, çevre ve insan sağlığıyla ilgili kanun, yönetmelik ve diğer ilgili mevzuata ve yetki belgesi sahibi ile yolcu arasındaki sözleşmelere uygun yapılması esastır. Bu çerçevede taşımacı;
a) (Y) yetki belgesi sahibi acentesinin kendi adına acentelik sıfatı ile yapmış olduğu faaliyetlerden müteselsilen,
b) Çevre ve insan sağlığını koruyup gözeterek bu konudaki mevzuat hükümlerine uymaktan,
c) Araç sürücüsü ile yardımcı personelinin, trafik ve seyir güvenliğini tehlikeye düşürücü olumsuz davranışlardan,
d) Kendisinin veya acentesinin çalıştırdığı personelin araç içinde veya dışında yolcuları rahatsız edici, yönlendirici nitelikteki kaba tavır ve davranışlardan, haksız rekabete yol açacak türden promosyon ve benzeri faaliyet yapmaktan,
e) Taşımacılık faaliyetlerini İdareye beyan ettiği merkez ve şube adreslerinde yürütmekten,
f) Kendisi tarafından düzenlenmeyen yolcu biletlerini (FY) acentelik yetki belgesi sahibi kişi veya kuruluşlara düzenlettirmekten,
sorumludurlar.
Yolcu Taşımacılığı Yetki Belgesi Sahiplerinin Yükümlülüğü
Madde 16 – Yetki belgesi sahipleri;
a) Yolcuların sağlık1ı, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasını sağlayacak tedbirleri almaktan, yolcu ve eşyasını güvenli bir şekilde ve zamanında taahhüt ettiği yere kadar götürmekten,
b) İlgili mevzuat hükümlerine ve teknik şartlara uygun ve yetki belgesine kayıtlı bir taşıtı sefere koymaktan, gerekli hizmetli personeli de seferde bulundurmaktan,
c) Karayolları alt yapısı, işletilmesi, trafik, doğal afetler, meteorolojik şartlar ile arıza ve kaza hali dahil seyahat esnasında meydana gelen ve beklenmeyen durumlarla ilgili olarak ortaya çıkan ve taşımanın devamına engel olan sebeplerle belirsiz bir süre beklemeyi mecburi kılması ve varış noktasına kadar gerekli zamanın bir katından daha fazla süre beklemeyi gerektirmesi halinde, yetki belgesi sahibi imkan olduğu takdirde bir başka güzergahı izleyerek taşımayı tamamlamakla, aksi halde yolcuyu güzergah üzerinde yolcunun dilediği bir yere kadar götürmek veya yolcuyu hareket noktasına geri getirmekten bu gibi hallerde, yolcunun bütün hakları saklı olduğundan yolcudan herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunmamaktan,
d) Bu Yönergede belirtilen sigortaları yaptırarak taşıma sırasında taşıtlarında bulundurmaktan ve yetki belgesine kayıtlı taşıtlarla taşıma yapmaktan,
e) 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda ön görülen tedbirleri almaktan, bu Kanunun kurallarına uymaktan,
f) Altışar aylık süre ile yılda iki kez sürücülerinin ceza puanı durumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmekten, ceza puanı 50 ve üzerinde olan sürücülerin eğitimleri ile kendi iç denetimleri yönünde gerekli tedbirleri almaktan,
g) 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca sürücü belgeleri geri alınan sürücüleri çalıştırmamaktan,
yükümlüdürler.
Yolcu, Sürücü ve Görevlilerin Sorumluluğu
Madde 17 – Yolcular, trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek, diğer yolcuları rahatsız edecek, genel ahlaka ve adaba aykırı tutum ve davranışlarda bulunamazlar. Taşıtın teknik donanımını olumsuz etkileyecek hiçbir elektronik cihazı kullanamazlar.
Taşıt sürücüsü ile görevliler, trafiğin seyir ve güvenliğini tehlikeye düşürecek türden ve yolcuları rahatsız edecek nitelikte genel ahlaka ve adaba aykırı tutum ve davranışlarda bulunamazlar.
Taşıt Kartlarının Taşıtlarda Bulundurma Zorunluluğu
Madde18 – Taşıt kartı aslının araçlarda bulundurulması ve yetkililerce yapılacak denetimlerde gösterilmesi zorunludur.
Kamu Hizmeti Yükümlülüğü
Madde 19 – Valilik, göç, doğal afet, olağanüstü hal ve benzeri durumlarda toplumsal ihtiyaçlar ve çevre faktörleri de dikkate alınarak yeterli ulaştırma hizmeti sağlanması için taşımacılarla kamu hizmeti sözleşmesi akdetmek kaydıyla belli yolcu ve eşya gruplarına özel ücret ve zaman tarifeleri ile güzergah uygulaması suretiyle taşımacılara kamu hizmeti yükümlülüğü getirebilir.
Bu yükümlülükler işletme, taşıma ve tarife yükümlülüklerini kapsar.
Ancak, bu sözleşmede yer alan hükümler aynı hizmeti gören diğer taşımacıların aleyhine veya lehine sonuçlar doğuramaz.
Yetki belgesi sahiplerinin yolcu taşıma hizmetlerinde sürekliliği, düzenliliği ve yeterliliği hususlarında belirlenmiş standartların sağlanmasına yönelik işletme yükümlülüğünü,
Yolcuların öngörülen rayiçlerde ve öngörülen şartlara tabi olarak taşıma yükümlülüğünü,
Bazı yolcu gruplarına veya bazı güzergahlar için taşımacıların ticari çıkarları ile uyuşmasa da Valilikçe tespit edilmiş ve onaylanmış tarifelere uyma yükümlülüğünü,
kapsar.
Bu yükümlülüklerden dolayı, ilgili taşımacıların ekonomik açıdan zarar görmesi durumunda, taşımacılar kamu hizmetinin kısmen veya tamamen ortadan kaldırılmasına veya önemli değişiklikler yapılmasına yönelik olarak Valiliğe başvurabilirler. Ancak, bu başvuru, Valiliğe en az doksan (90) gün önceden ihbarlı olarak yapılır. Valilik, söz konusu hizmetin ihbar başvurusundan itibaren bir yıl kadar sürdürülmesi konusunda ısrar edebilir ve bu hususu ihbar süresinin bitiminden en az otuz (30) gün önce ilgili taşımacıya bildirir.
Valilik bu tür ihbarlı başvurular sonucunda getirdiği kamu hizmeti yükümlülüğünden feragat edebilir.
Valilik, bu tür ihbarlı başvurular sonucunda işletme ya da taşıma yükümlülüğü kararlarını başvurunun yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde, tarife yükümlülükleriyle ilgili kararlarını altı ay içerisinde alır. 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu hükümleri saklıdır.
Hizmetten Yararlananların Hakları
Madde 20 – Bu Yönerge kapsamında düzenlenen yetki belgesi sahiplerinin bütün faaliyetleri ve hizmetlerinden yararlananlar, 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile sağlanan haklara sahiptirler.
Hizmeti veren yetki belgesi sahipleri de bu konuda hizmetten yararlananlara kusursuz hizmet vermek zorundadırlar.
ALTINCI BÖLÜM
Yetki belgesinin Verilmesi, Kullanılışı ve Belge Şartlarının Kaybedilmesi
Yetki belgesinin Verilmesi
Madde 21 – Taşımacı ve acentelik yetki belgesi almak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, bu Yönergede belirtilen belgelerle birlikte İdareye başvururlar.
İdarece ibraz edilen belgelerin yeterli ve uygun bulunması halinde, gerçek veya tüzel kişiler adına talep doğrultusunda yolcu taşımacılığı (Y) yetki belgesi veya acentelik (FY) yetki belgesi düzenlenir. Adi ortaklıklara yetki belgesi düzenlenmez.
İdarece yetki belgesi verildikten sonra, gerçek veya tüzel kişiler ile bunların başvuru sırasında beyan ettikleri bilgiler ve verdikleri belgeler hakkında gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde inceleme ve araştırma yapılabilir.
Yetki Belgesinin Süresi
Madde 22 – İdarece verilen (Y) yetki belgesi ve acentelik (FY) yetki belgesinin süreleri 5 (beş) yıldır.
Belgelerin Kullanılışı ve Devredilebilmesi
Madde 23 – Adlarına (Y) veya (FY) yetki belgesi düzenlenen gerçek veya tüzel kişiler dışında, bu belgeler başkaları tarafından kullanılamaz ve başkalarına devredilemez.
Ancak,
a) Yetki belgesine sahip tüzel kişiler ve tüzel kişiliklerdeki pay sahiplikleri satış, bağışlama veya muadili bir işlemle el değiştirebilir. Bu değişim sonunda yeni sahip ve/veya ortaklar, değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren doksan gün içerisinde Yönergede ön görülen şartları sağlamak zorundadır.
b) Gerçek kişilerde yetki belgesi sahibinin talebi üzerine; birinci derecedeki yakınları arasında veya yetki belgesi aldıkları tarihten sonra ticaret siciline tescil edilmiş tüzel kişiliklerde asgari % 25 hisseye sahip olmaları kaydıyla, gerçek kişi adına düzenlenen yetki belgesi yeni gerçek veya tüzel kişilik adına el değiştirebilir. Eğer yetki belgesi sahibine Yönerge ile tanınmış muafiyetler varsa, bu muafiyetler yeni yetki belgesi sahibi için geçerli olmaz. Yetki belgesinin yeni sahibi, bu değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren bir yıl içinde Yönergede ön görülen yetki belgesi alma şartlarını sağlamak zorundadır. Bir yıl içerisinde şartların sağlanamaması halinde yetki belgesi iptal edilir.
Yetki Belgesi Sahiplerinin Bilgi ve Belge Verme Zorunluluğu
Madde 24 – Yetki belgesi sahipleri;
a) Valilikçe denetim/inceleme hususunda görevli/yetkili kılınanlar tarafından istenilen bilgi ve belgeleri vermek zorundadırlar.
b) Valilikçe yayınlanacak tebliğ ve genelgelere aykırı hareket edemezler.
Yetki Belgesi Şartlarının Kaybedilmesi
Madde25 –
a) Yetki belgesi sahiplerinin belgelerine kayıtlı taşıtlarının, kazaya uğraması, el konulması, hurdaya çıkarılması veya başka bir mücbir sebepten dolayı iş göremez duruma gelmesi halinde, bu durumu, değişikliğinin meydana geldiği tarihten itibaren 60 gün içinde idareye bildirmek zorundadırlar.
b) Taşımacılarca, (a) fıkrasında belirtilen nedenlerle asgari kapasitenin altına düşülmesi halinde, kapasite altına düşüldüğü tarihten itibaren 90 gün içerisinde yeni taşıt veya taşıtlarla kapasitenin tamamlanması ve ilgili mevzuatın gerektirdiği her türlü iş ve işlemleri sonuçlandırarak yetki belgesine kayıt ettirilmesi zorunludur.
c) Yetki belgesi sahiplerinin asgari kapasitenin altına düşecek şekilde taşıt satışı yapmaları halinde, bu hususu satış tarihinden itibaren 30 gün içinde idareye bildirmek ve 60 gün içerisinde de asgari kapasiteyi tamamlayarak ilgili mevzuatın gerektirdiği her türlü iş ve işlemleri sonuçlandırıp taşıt belgesine kaydettirmek zorundadırlar.
Asgari kapasite şartlarını öngörülen sürede sağlamayanların yetki belgesi kapsamındaki faaliyeti bir ay süreyle durdurulur. Bu bir aylık süre zarfındada da asgari kapasite tamamlanmaz ise, yetki belgesi iptal edilir. (a) ve (c) bentlerine göre bildirimde bulunulması gerektiği halde bildirimde bulunmayıp da asgari kapasiteyi öngörülen süreler içinde sağlamadığı tespit edilenler için faaliyet durdurma işlemi tesis olunmadan yetki belgeleri idarece doğrudan iptal edilir.
Bu maddenin (a) ve (b) fıkrasında belirtilen zorunlu haller saklı kalmak kaydıyla asgari kapasiteyi kaybedecek şekilde taşıt düşümü yapılamaz.
d) Bu Yönergede yer alan süreler, ilan, yayım ve işlem tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Tatil günleri sürelere dahildir. Ancak, sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, bu süre tatil gününü izleyen ilk çalışma günü bitimine kadar uzar.
Yetki Belgesinin Yenilenmesi
Madde 26 –
a) Yetki belgesi sahipleri, belgelerini yenilemek için belgenin geçerlilik süresinin bitim tarihinden önceki 30 günlük süre içerisinde idareye yazılı olarak müracaat edebilirler. Şartları uygunsa yetki belgesi eski belgenin bitim tarihinden itibaren 5 yıl geçerli olmak üzere yenilenir.
Yenileme ücretinin süresi içerisinde Ulaştırma Bakanlığının Döner Sermaye hesabına yatırıldığının belgelenmesi belge yenilenmesi müracaatı olarak kabul edilebilir. Unvan ve adres değişikliğinden dolayı yenilenen belgelerde ücret alınmaz.
b) Yetki belgesinin geçerlilik süresinin sona erdiği tarihten itibaren otuz (30) gün içerisinde müracaat edilmesi halinde, diğer şartlar uygun ise belge ücreti tam alınarak belge yenileme işlemi yapılır.
c) Yetki belgesinin geçerlilik süresinin sona erdiği tarihten sonraki 30 gün içerisinde belge yenilenmesi için müracaat edilmemesi halinde ise yetki belgesi geçersiz sayılır. Durum, ilgilinin faaliyetinin engellenmesi için en geç 10 gün içinde ilgili kurumlara ve belge sahibine yazı ile bildirilir. Yetki belgesi geçersiz sayılanların yetki belgesi almak için yeniden talepte bulunmaları halinde ilk belge alınmasındaki şartlar aranır.
Yetki belgesi yenilenirken süresi dolan eski yetki belgesi, taşıt belgesi ve taşıt kartları istenir.
Geçersiz sayılan belgelerin asılları, yetki belgesinin geçerlilik süresinin bitim tarihinden itibaren 60 gün içerisinde belge sahiplerince idareye iade edilmesi zorunludur. Geçersiz sayılan belgesini mücbir sebepler dışında iade etmeyenlerin yeni yetki belgesi talep etmeleri halinde belge ücretinin % 50 fazlası alınır.
Belgeler Üzerinde Tahrifat Yapılması
Madde 27 – İdarece verilen yetki belgesi, taşıt belgesi ve taşıt kartı üzerinde tahrifat yapan belge sahipleri hakkında, ilgili idarece otuz (30) gün içerisinde Türk Ceza Kanunu’nun belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerine göre Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.
Yetki Belgesinin Geri Alınması
Madde 28 –
a) Yetki belgesi sahipleri, gerçek veya tüzel kişiliklerinin son bulması veya herhangi bir sebeple faaliyetlerini bırakmaları halinde, bu hallerin gerçekleştiği tarihten itibaren otuz gün içinde yetki belgesi asıllarını İdareye iade etmek zorundadırlar.
b) Yetki belgesi sahibi gerçek kişilerin ölümü halinde, hak sahipleri veya onlar adına yetkili olanlar bu durumu bir yıl içerisinde İdareye bildirmek suretiyle isterlerse yetki belgesi kapsamındaki faaliyetlerini ölüm tarihinden başlamak üzere iki yıl süreyle devam ettirebilirler.
Kanuni mirasçılar yetki belgesi sahibi sıfatını devam ettirmek isterlerse, durumlarını bu Yönergede belirtilen şartlara iki yıllık süre içerisinde uygun hale getirmek zorundadırlar. Bu süre içerisinde tüm yükümlülük ve sorumluluklar kanuni mirasçılar tarafından üstlenilmiş sayılır.
c) Yukarıda ifade edilen sorumlulukların yerine getirilmemesi halinde İdarenin bilgisi olduğu tarihten itibaren yetki belgesi iptal edilir.
İlk Belge Alınmasındaki Şartların Uygulanması
Madde 29 – Yetki belgesi iptal edilen taşımacılar yeniden yetki belgesi almak istemeleri halinde ilk belge alınmasındaki şartları sağlamak zorundadırlar.
YEDİNCİ BÖLÜM
Ücret ve Zaman Tarifeleri ve Tarifelere Uyma Zorunluluğu
Ücret tarifeleri
Madde 30 –
a) Yönergeyle belirlenen düzenli yolcu taşımalarıyla ilgili ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır. İdareden “Görülmüştür” şerhinin alınarak uygulamaya konulması şarttır.
b) Ücret tarifeleri alındığı tarihten itibaren 15 gün içinde görülebilecek şekilde iş yeri, terminal, şube, acente ve bilet satış yerlerine asılması ve taşıtların üzerinde de bir örneğinin bulundurulması zorunludur.
c) Aynı güzergah üzerinde gidiş ile dönüş için değişik ücret tarifesi uygulanamaz.
d) Ücret tarifeleri asgari dört aylık, azami altı aylık süreler halinde düzenlenir. Bu süreyi takip eden 30 günlük süre içerisinde yeni ücret tarifesi için idareye müracaatta bulunulmazsa, ücret tarifesi bitim tarihi itibariyle altı ay süreyle herhangi bir işleme gerek kalmaksızın uzar ve geçerli olur.
e) Geçerlilik süresi sona eren tarifeler için taşımacılar, bu sürenin sonunda fazla ücret içeren yeni bir ücret tarifesi alabilecekleri gibi, aynı veya daha düşük ücret içeren yeni bir ücret tarifesi de alabilirler. Ancak, bir önceki tarifeye göre daha düşük ücret uygulamalarında, bu ücret tarifesinin alındığı tarihten itibaren asgari dokuz ay geçmedikçe tarife değişikliği talebi yapılamaz ve yeni bir ücret tarifesi verilemez.
f) Tespit edilmiş ücret tarifelerinin üzerinde ücret alınamaz ve % 30’dan fazla indirim uygulanamaz. Ancak, önceden Bakanlıktan izin almak sureti ile belirli bir süre için, kullanılan taşıtın toplam koltuk sayısının % 10’unu aşmayacak sayıda koltuk için herhangi bir orana tabi olmaksızın özel indirim uygulanabilir.
İdare, taşıma maliyetlerine etki eden unsurların önemli orandaki artış ve azalışlarını dikkate alarak süreyi uzatabilir veya kısaltabilir.
Zaman tarifeleri
Madde 31 – Bu yönerge kapsamındaki düzenli yolcu taşımaları zaman tarifesine tabidir.
a) Zaman tarifelerinin sefer sayısı, taşıt sayıları ve güzergah durumuna göre geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanarak İdareye onaylatılması zorunludur.
b) Zaman tarifeleri görülebilecek şekilde işyerlerinde, terminal ve şube, acente gibi bilet satış yerlerine asılı olarak bulundurulmak zorundadır. Zaman tarifelerine uyulması zorunludur. Ancak, yolcu, yol ve iklim şartlarına göre bir saat ve daha kısa süreli seferler birleştirilebilir.
Tarifelere Uyma Zorunluluğu
Madde 32 – Zaman tarifeleri, güzergahların durumuna ve taşıt belgesinde kayıtlı taşıt sayısına uygun olarak düzenlenir. Tarifelere uymak zorunludur.
Genel Hükümler
Yolcu Bileti
Madde 33 –
a) Düzenli yolcu taşımacılığında, taşımacılar veya acenteleri her yolcu için ayrı bilet düzenlemek zorundadırlar. Düzenlenen yolcu biletinde, yetki belgesi sahibi veya varsa acentesinin adı, unvanı ile bileti tanzim eden yetki belgesi sahibi veya acentesinin adresi, vergi dairesi, vergi hesap numarası, yolcunun adı soyadı, kalkış ve varış yerleri, koltuk numarası, hareket tarih ve saati, taşıma ücreti, biletin seri ve müteselsil sıra numarası ile düzenleme tarihinin yer alması zorunludur.
b) Bir yolcuya bilet karşılığı satılan koltuk bir başkasına mükerrer olarak satılamaz.
c) Taşıtlarda, trafik tescil belgesinde belirtilen toplam koltuk sayısı dışında yolcu taşınamaz.
d) Yetki belgesi sahipleri her seferde bir yolcu ile bu seyahatte görevli olmayan en fazla iki personelini bilet keserek ücretsiz taşıyabilir.
e) Yolcular, seyahat süresince yolcu biletlerini yanlarında bulundurmak zorundadırlar.
f) Yetki belgesi sahipleri, otobüs hareket saatinin yirmi dört saat öncesine kadar yapılacak müracaatlarda bilet ücretinin tamamını iade etmek, on iki saat öncesine kadar yapılacak müracaatlarda ise, altı ay geçerli açık bilet düzenlemek zorundadırlar.
g) 6 yaş altı çocuklar yolcu bileti düzenlenmeksizin kucakta seyahat edebilirler. Bunlar için ayrı koltuk talep edilmesi halinde bilet ücreti %50 indirimli düzenlenir.